Châu Nam Cực sở hữu diện tích rộng lớn và có vị trí địa lý vô cùng đặc biệt. Lục địa này là cái tên được đề cập rất ít mỗi khi nhắc đến chủ đề du lịch. Khác với những châu lục khác, Nam Cực không có quốc gia nào đóng trên vùng đất lạnh giá này. Tuy nhiên, sự quản lý và sở hữu châu lục này lại có sự phân chia khá phức tạp giữa nhiều quốc gia thông qua các thỏa thuận quốc tế. Vậy, châu Nam Cực bao gồm những nước nào? Những quốc gia liên quan và sự quản lý với lục địa này diễn ra như thế nào? Cùng Phiêu Lưu 5 Châu khái quát bài viết dưới đây để tìm câu trả lời cho mình nhé!
1. Khái quát về Châu Nam Cực
Châu Nam Cực còn được gọi là lục địa Nam Cực, là lục địa thuộc hoàn toàn cực Nam Trái Đất. Đây là vùng đất lạnh nhất hành tinh, khô cằn và gió cực mạnh, diện tích trên bề mặt Trái Đất luôn được bao phủ bởi lớp băng dày trắng xóa. Châu Nam Cực có nhiệt độ trung bình xuống tới -60°C, một số khu vực lân cận có thể thấp hơn rất nhiều.
Thực tế, Nam Cực không có dân cư bản địa và cũng là lục địa duy nhất không có quốc gia nào chiếm đóng. Vậy, khi nói Châu Nam Cực gồm những nước nào, chúng ta không thể nghĩ đến những quốc gia sở hữu đất đai ở lục địa này. Thay vào đó, chúng ta sẽ nghĩ đến những quốc gia có tham gia vào việc nghiên cứu khoa học và duy trì trạm nghiên cứu ở Nam Cực theo những thỏa thuận quốc tế.
Tuy Nam cực là vùng đất băng giá hoang sơ nhưng đã trở thành điểm đến hấp dẫn trong ngành du lịch mạo hiểm. Ngày càng có nhiều du khách tìm kiếm cơ hội đặt chân đến lục địa này để chiêm ngưỡng những dòng sông băng khổng lồ, gặp gỡ chim cánh cụt, hải cẩu và tận hưởng cảm giác chinh phục vùng đất lạnh nhất thế giới. Các tour du lịch Nam Cực, chủ yếu qua đường biển từ Argentina hoặc Chile, mang đến hành trình phiêu lưu và kỳ thú, giúp du khách trải nghiệm cảm giác mới lạ và đầy phấn khởi mà hiếm nơi nào có được.
2. Hiệp ước quốc tế – Hiệp định Nam Cực
Châu Nam Cực được sự quản lý chủ yếu từ Hiệp ước Nam Cực (Antarctic Treaty), được ký kết vào năm 1959 và có hiệu lực từ năm 1961. Hiệp ước này đã quy định rằng Nam Cực sẽ được sử dụng cho mục đích hòa bình, với những quốc gia tham gia sẽ không tiến hành hoạt động quân sự hoặc thử nghiệm vũ khí tại khu vực này. Trong hiệp ước còn cấm bất kỳ quốc gia nào tuyên bố chủ quyền trên phần lãnh thổ của Nam Cực, mặc dù các yêu cầu chủ quyền trước đó vẫn có hiệu lực, nhưng không thể thực thi.
Hiệp ước Nam Cực được xem như là một hình mẫu về sự hợp tác quốc tế trong nghiên cứu khoa học và bảo vệ môi trường. Hiện nay, có hơn 50 quốc gia là thành viên của hiệp ước này, bao gồm các quốc gia lớn như Hoa Kỳ, Nga, Úc, Argentina, Chile và Vương quốc Anh.
3. Các quốc gia tuyên bố chủ quyền một phần Nam Cực
Dù không có quốc gia nào chính thức sở hữu đất đai ở Nam Cực, một số quốc gia đã tuyên bố chủ quyền và duy trì các trạm nghiên cứu khoa học tại đây. Các quốc gia này không thể thực thi quyền sở hữu, nhưng họ có quyền tham gia vào các hoạt động nghiên cứu và phát triển khoa học tại Nam Cực theo các điều khoản của Hiệp ước Nam Cực.
- Argentina: Argentina là một trong những quốc gia đầu tiên tuyên bố chủ quyền đối với một phần Nam Cực, với lãnh thổ được gọi là “Lãnh thổ Nam Cực Argentina.” Quốc gia này đã duy trì các trạm nghiên cứu và hoạt động nghiên cứu ở khu vực này trong nhiều thập kỷ.
- Australia: Úc cũng tuyên bố quyền sở hữu một phần của Nam Cực, được gọi là “Lãnh thổ Nam Cực Úc,” và duy trì một số trạm nghiên cứu tại đây. Úc có một mạng lưới trạm nghiên cứu lớn tại Nam Cực, nơi các nhà khoa học từ nhiều quốc gia khác nhau hợp tác nghiên cứu.
- Chile: Chile cũng là một quốc gia có tuyên bố chủ quyền trên một phần lãnh thổ Nam Cực, và duy trì các trạm nghiên cứu khoa học. Các nghiên cứu ở Nam Cực chủ yếu liên quan đến biến đổi khí hậu, sinh thái học và các nghiên cứu về băng.
- Vương Quốc Anh: Vương quốc Anh tuyên bố chủ quyền tại một phần của Nam Cực, được gọi là “Lãnh thổ Nam Cực Anh,” và họ có nhiều trạm nghiên cứu được đặt tại các khu vực này. Đây là quốc gia tham gia mạnh mẽ vào các hoạt động nghiên cứu và bảo vệ môi trường tại Nam Cực.
- Hoa Kỳ và Nga: Cả Hoa Kỳ và Nga đều không tuyên bố chủ quyền, nhưng họ duy trì các trạm nghiên cứu khoa học ở Nam Cực. Hoa Kỳ hiện đang vận hành Trạm McMurdo, trong khi Nga có trạm nghiên cứu Vostok, nổi tiếng vì là một trong những nơi có nhiệt độ lạnh nhất trên Trái Đất.
4. Các quốc gia khác có tham gia nghiên cứu Nam Cực
Bên cạnh các nước có tuyên bố chủ quyền tại vùng đất Nam Cực, còn các quốc gia khác tham gia vào các nghiên cứu khoa học ở khu vực này, đặc biệt là các nghiên cứu về khí hậu, sinh thái và địa chất học. Các quốc gia như Nhật Bản, Pháp, New Zealand, Đức và Canada đều có các trạm nghiên cứu ở Nam Cực, và hợp tác trong việc bảo vệ môi trường và nghiên cứu khoa học.
5. Lời kết
Châu Nam Cực là một vùng đất kỳ lạ và không có quốc gia nào sở hữu chính thức. Tuy nhiên, nhiều quốc gia đã tham gia vào việc nghiên cứu khoa học và bảo vệ môi trường tại khu vực này. Hiệp ước Nam Cực đóng vai trò quan trọng trong việc duy trì sự hợp tác quốc tế, đảm bảo rằng Nam Cực không bị xung đột quân sự và là một khu vực dành riêng cho các nghiên cứu khoa học vì lợi ích chung của nhân loại.
Xem thêm: Khí hậu Châu Nam Cực: Vùng đất lạnh giá và thách thức của biến đổi khí hậu
